Dwalen

algemene begraafplaats nes

Op de algemene begraafplaats in Nes bevinden zich een 69-tal graven van de Tweede Wereldoorlog. Als puber werd ik al aangetrokken door de bijna voelbare lading die rond oorlogsgraven hing. Een erfenis die mijn generatie bij haar jeugd al cadeau heeft gekregen. Op elke vakantie in Normandië, maar ook in België en Nederland gaf ik gehoor aan bordjes met Oorlogsgraven van het Gemenebest of Nederlands Oorlogsgraf. Witte stenen, netjes in het gelid, met in de buurt meestal een groot wit herdenkingskruis, the Cross of Sacrifice, met daarop een bronzen zwaard. Eergisteren dus in Nes. Dwalen langs de stenen, af en toe een opschrift lezen. Jonge jongens meest, rond de twintig. Geen vrouwen, toen nog niet. Overal vandaan, Engeland, Schotland, Polen, Nieuw-Zeeland, maar ook A Soldier of the 1939-1945 War, Known Unto God. A Sailor, Known Unto God. Velen zijn aangespoeld op het eiland. Enkelen zijn afkomstig van een vliegtuigcrash.

Verder is het kerkhof van de eilanders. Veel oude graven, lange smalle enkele opstaande  stenen met de letters en beelden aan de Oostzijde opdat het licht van de opkomende zon de namen leest. Een tweetal stenen heeft ook een opschrift aan de Westzijde. Waarom? Hier en daar een eigentijds graf. De meeste opschriften van de oude stenen zijn verweerd en soms met moeite leesbaar. Je kunt ze leesbaar maken door er een stuk papier tegen te houden en met houtskool over de letters te krassen, zoals je vroeger een gulden of een kwartje onder een stukje papier legde en er met een potloodje over heen en weer kraste met de zijkant van de punt. Er zijn mensen die zo hele verzamelingen aanleggen met afdrukken van grafstenen.

Wat opvalt op het kerkhof is het grote aantal eilanders dat op relatief jonge leeftijd, rond de vijftig, is overleden. ‘Slechte genen’ is de gedachte die onmiddellijk bij me opkomt.

Later op de dag geeft een naar eigen zeggen negende generatie Amelander zijn visie hierop. Van oudsher kende het eiland een tweedeling tussen protestanten en katholieken. De dijk die grofweg halverwege Ballum en Nes dwars over het eiland loopt vormde de scheidslijn met Hollum en Ballum als het protestantse deel en aan de andere kant Nes en Buren als het katholieke gedeelte van het eiland. De katholieken gingen niet om met de protestanten. De oude wij-zij verdeling die ik ook uit mijn jeugd ken. Als protestants kind speelde je niet met een kind van katholieken huize. Uitzonderingen waren er natuurlijk altijd, maar dit was min of meer de ongeschreven wet.

Het protestantse deel van het eiland had veel uitwisseling met de vaste wal, maar de katholieken leefden geïsoleerder, met als gevolg weinig vers bloed in de huwelijken, inteelt en dus zwakke nakomelingen. Of dit verhaal op waarheid berust? Ik vind er niets van terug op het internet. Wel berichten over het tegendeel. Gemengde huwelijken al sinds het begin van de 19e eeuw  zonder dat de duivel ertussen op het kussen lag.

 


Dit bericht is geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *